Ta strona używa cookie. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
Akceptuję

Loading...


Szukaj Menu
A A A wysoki kontrast: A A

Portal Promocji Eksportu



Modowanie gier komputerowych a prawo autorskie. Czy i jakie zmiany można wprowadzić do takich produktów?

Wyślij Drukuj Pobierz dodał: Magdalena Zwolińska | 2021-08-26 11:35:30
gaming, gry komputerowe, prawa autorskie

Zachęcamy do lektury artykułu na temat praktycznych zależności pomiędzy zmianami wprowadzanymi do gier komputerowych a ochroną praw autorskich. W artykule zaprezentowano również przykładowe modele biznesowe stosowane przez producentów gier wideo w odniesieniu do możliwości tworzenia i rozpowszechniania modyfikacji ich produktów.

fragment artykułu pochodzącego z Biuletynu Euro Info 3/2021 wydawanego przez ośrodek Enterprise Europe Network przy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości

 

W słowniku programistów, graczy i branży gamingowej mody – w największym uproszczeniu – oznaczają uzupełnienia i zmiany wprowadzane do gry komputerowej [1]. Określenie „mod” pochodzi oczywiście od słowa modyfikacja. Ten rodzaj twórczości zyskuje coraz większe znaczenie rynkowe, wprost proporcjonalne do stale postępującego rozwoju rynku gier komputerowych. Ponieważ mówimy tutaj o twórczości, kwestia ta znajduje się przede wszystkim w obszarze zainteresowania prawa autorskiego, a także innych praw własności intelektualnej. Niniejsze opracowanie ma na celu przedstawienie praktycznych zależności pomiędzy modami a ochroną prawnoautorską, a także przedstawienie przykładowych modeli biznesowych, jakie są stosowane przez producentów gier wideo w odniesieniu do możliwości tworzenia i rozpowszechniania modyfikacji ich produktów.

Rodzaje modów

Mod nie jest terminem odnoszącym się do jednolitych desygnatów, gdyż w praktyce można wyróżnić wiele jego charakterystyk. Pierwsze zróżnicowanie wynika z tego, że mody mogą być tworzone przez różne podmioty, przede wszystkim samego producenta gry, jej oryginalnych twórców lub podmioty działające na ich zlecenie (outsourcing zmian). Takie modyfikacje określa się jako mody oficjalne. W takiej sytuacji co do zasady wszystko odbywać się będzie za wiedzą i kontraktową zgodą podmiotów uprawnionych do gry, a dokładna regulacja w przypadku outsourcingu będzie przewidziana w łączącej strony umowie. Dlatego też, od strony prawa autorskiego, oficjalne mody nie będą nastręczały większych problemów praktycznych.

Bardziej problematyczna będzie natomiast druga z kategorii modów, a więc te, tworzone poza wiedzą lub kontrolą producenta (lub oryginalnych twórców gry) przez użytkowników, graczy i niezależnych twórców i programistów.

Mody można również rozróżnić ze względu na charakter modyfikacji. Poniżej przedstawione zostały przykłady zróżnicowania pod tym względem, ale wyliczenie to nie jest na pewno wyczerpujące:

  • mod kompletny polegający na zupełnej konwersji oryginalnej gry i zmodyfikowaniu jej w zakresie kluczowych dla gracza aspektów (np. podstawowej formuły rozgrywki) – przykładem tego jest opracowanie gry Counter-strike na bazie wcześniejszego tytułu Half-Life;
  • dodatki do oryginalnej gry konkretnych, nowych elementów, przykładowo nowych postaci, nowych artefaktów, pojazdów lub nowych map;
  • łatki (patche), a więc mody naprawiające błędy oryginalnej gry (głównie o charakterze technicznym), np. błędy graficzne;
  • art mody, a więc modyfikacje tworzone z przyczyn i dla efektu, przede wszystkim w zakresie grafiki [2].

Jak wspomniano, wymienione kategorie są tylko przykładami, natomiast w praktyce zakres możliwych modów jest niemalże nieograniczony [3].

W kontekście analiz prawnoautorskich warto również zwrócić uwagę na działania, które prowadzą do powstania modów [4]. Przede wszystkim należy wyróżnić działania polegające na rozbudowie lub zmianie kodu oryginalnej gry. Nie jest to jednak jedyna formuła i dla stworzenia moda nie jest konieczne posiadanie umiejętności programistycznych – istnieją bowiem liczne programy, które umożliwiają ingerencję w tę formę rozgrywki, tworzenie nowych postaci, lokalizacji lub przedmiotów czy też modyfikację grafiki lub ścieżki dźwiękowej. W tym zakresie warto wyróżnić programy o charakterze generatorów, które mogą w niektórych przypadkach ograniczać możliwości osobie, która chce stworzyć moda np. poprzez ograniczenie możliwości dodania nowych przedmiotów do gry do kilku ich zdefiniowanych rodzajów o określonej charakterystyce i kolorystyce. W niektórych przypadkach generatory te są dostarczane przez producentów oryginalnej gry.

Widok na leżący na powierzchni stolika pad do gier, w głębi widać rozmyty obraz telewizora na tle ściany

Czy i kiedy modyfikacja gry prowadzi do powstania nowego utworu w rozumieniu prawa autorskiego?

Odpowiedź na pytanie, czy modyfikacja gry prowadzi do powstania nowego utworu w rozumieniu prawa autorskiego jest złożona. Wynika to z trzech czynników:

  • zasygnalizowanego powyżej zróżnicowania charakteru modów;
  • złożoności struktury gry komputerowej od strony prawnoautorskiej, która – w pewnym uproszczeniu – stanowi hybrydę programu komputerowego rozumianego jako kod (i chronionego na podstawie art. 74 i n. w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z 4.02.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych [5]), a także warstwy graficzno-dźwiękowej oraz interfejsu gry, które są zbliżone do utworu filmowego, czy też multimedialnego i chroniona na analogicznych zasadach, niejako w oderwaniu od samego kodu[6];
  • braku jednoznacznej granicy przyznania ochrony prawnoautorskiej.

Rozpoczynając od ostatniego ze wskazanych czynników, należy zaznaczyć, że na gruncie ogólnie definiującego przedmiot ochrony art. 1 ust. 1 PrAut przyjmowany przez sądy poziom twórczości wymaganej dla uzyskania ochrony prawnoautorskiej jest w większości przypadków niewielki. Jako przykłady takiego podejścia wystarczy wymienić przyznanie autorskoprawnej ochrony m.in.

  • na płaszczyźnie twórczości graficznej: prostemu wzorowi znicza (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 6.10.2014 r., V CSK 202/13, LEX nr 1486990); projektowi wiat przystankowych dla autobusów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 4.10.2011 r., V ACa 422/11, LEX nr 1120395) lub graficznemu projektowi gazety (wyrok SN z dnia 28.01.2004 r., IV CK 417/02, LEX nr 558607);
  • na płaszczyźnie twórczości tekstowej (słownej): dokumentowi specyfikacji indywidualnych warunków zamówienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.02.2009 r., V CSK 337/2008), czy też tytułowi piosenki „Wsiąść do pociągu byle jakiego” (piosenka Maryli Rodowicz znana również pod tytułem „Remedium”), za którego naruszenie zostało uznane wykorzystanie w kampanii reklamowej PKP Intercity hasła „Wsiądź do pociągu… byle naszego” (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17.07.2020 r., VI ACa 666/18).

W zakresie orzecznictwa dotyczącego ochrony programów komputerowych (ochrony ich kodu) nie było dotychczas wielu wypowiedzi polskich sądów. Niemniej, ponieważ mają być one chronione „jak utwory literackie” (art. 74 ust. 1 PrAut), a ochrona ta ma bazować na tych samych przesłankach, które decydują o przyznaniu ochrony dziełu piśmienniczemu, czy też graficznemu (tj. na art. 1 ust. 1 ustawy), również w odniesieniu do programów przyjmuje się niski poziom niezbędnej twórczości i znajduje to uzasadnienie także w prawie unijnym (zob. art. 1 ust. 3 dyrektywy nr 2009/24/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie ochrony prawnej programów komputerowych). W literaturze wskazuje się, że ochrona programu jest jednak wykluczona, gdy:

  • powiela on wcześniej istniejące programy (kod);
  • jest on w całości zdeterminowany przez założoną funkcję lub narzucone programiście wskazówki (tj. gdy programista nie dysponuje marginesem swobody twórczej);
  • program ma charakter banalny lub rutynowy [7].

Powyższe zasady ochrony prowadzą do sytuacji, w której większość modów będzie mogła być zakwalifikowana jako spełniające wymogi przyznania ochrony prawnoautorskiej. Niemniej jednak – nawet pomimo niskiego progu tej ochrony – nie można uznać, że będzie to miało miejsce w każdym przypadku. Modyfikacje, które będą miały charakter banalny (np. modyfikacja grafiki gry polegająca na zamianie kolorów na zasadzie negatywu, wprowadzenie do gry nowych przedmiotów dzięki skorzystaniu z kreatora o ograniczonym zakresie możliwych opcji) albo też opierające się na cudzej twórczości pochodzącej z innej dziedziny, niż sama gra (np. wprowadzenie postaci zaczerpniętych z cudzych fotografii – np. fotografii polityków), albo też na cudzym kodzie nie będą spełniały kryteriów ochrony prawnoautorskiej.

W tym miejscu konieczne jest również zwrócenie uwagi na istotną różnicę pomiędzy modami, których przygotowanie wymaga ingerencji i zmian w kodzie oryginalnej gry, a pozostałymi modyfikacjami. W tego rodzaju sytuacji, sama praca nad stworzeniem moda jeszcze przed jego powstaniem, co do zasady będzie wkraczać w zakres praw wyłącznych uprawnionego do gry oryginalnej. Wynika to z treści art. 74 ust. 4 pkt 2 PrAut. Jak wskazuje się w literaturze, wyłączne prawo modyfikacji programu komputerowego opisane w tym przepisie, obejmuje nawet zmiany tak drobne, jak zmiana jednego znaku w kodzie programu oryginalnego [8]. Dokonanie takich działań bez zgody uprawnionego będzie zatem stanowiło co do zasady [9] naruszenie praw autorskich do oryginalnej gry w zakresie jej ochrony jako programu komputerowego. Zgoda uprawnionego może być zaś wyrażona w indywidualnej umowie, ale też mieć charakter blankietowego upoważnienia zawartego w umowie licencyjnej oryginalnej gry.

(...)

dr Zbigniew Pinkalski

Radca prawny w Traple Konarski Podrecki i Wspólnicy, prowadzi wykłady i szkolenia z zakresu prawa własności intelektualnej, laureat prawniczych wyróżnień (m.in. Rising Stars Prawnicy – liderzy jutra).

Zainteresował Cię powyższy fragment? Cały artykuł dostępny jest bezpłatnie na stronie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości. Zachęcamy do lektury!


[1] Szerszą definicję można spotkać np. na stronie https://www.cyberdefinitions.com/definitions/MOD.html - zgodnie z nią „The term MOD is widely used with the meaning "Modification" to refer to changes made by a user or owner to a programme, object or device, in order to change its appearance or function. In gaming, many players apply MODs to games to customize the game play or look, to remove glitches, or to provide additional functionality (including, in some cases, features that were not available in the original game). Such MODS can be shared, which has helped to make game creators out of some players”.

[2] https://pl.qaz.wiki/wiki/Mod_(video_games)#Types

[3] Zob. np. W. Satchi, Computer game mods, modders, modding and the mod scenes https://firstmonday.org/article/view/2965/2526

[4] Na ten temat zob. np. https://www.moddb.com/ ; https://mepi.pl/modyfikacje-gier-czyli-twoj-wlasny-mod/ ;https://www.cyberskill.pl/jak-zrobic-mod-do-minecraft/ , a także polskie forum poświęcone modom pod adresem http://themodders.org/

[5] Dalej: „PrAut”.

[6] Tak np. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 23.01.2014 r., C-355/12, Nintendo Co. Ltd i in. przeciwko PC Box Srl i 9Net Srl. Zob. również J. Markowski, Dozwolony użytek prywatny gier komputerowych, Palestra nr 7-8/2016, s. 34 wraz z przywołaną tam literaturą.

[7] Zob. Z. Okoń, komentarz do art. 74 PrAut (w:) Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, Warszawa 2015, pkt 14; J. Barta, R. Markiewicz, Oprogramowanie Open source w świetle prawa. Miedzy własnością a wolnością, Kraków 2005, s. 13 P. Cierlak, R. Nożykowski, Oprogramowanie i problem oceny jego oryginalności, „Monitor Prawniczy” nr 20/2020 (dodatek), s. 193 i in.

[8] Zob. Z. Okoń, komentarz do art. 74 PrAut (w:) Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, Warszawa 2015, pkt 56.

[9] Wąskie wyjątki w tym zakresie zostały wskazane w art. 75 ust. 1 (w zakresie czynności niezbędnych do korzystania z programu, w tym do poprawienia jego błędów) i art. 75 ust. 2 pkt 3 PrAut (jeżeli podjęte czynności mofyfikacji „są niezbędne do uzyskania informacji koniecznych do osiągnięcia współdziałania niezależnie stworzonego programu komputerowego z innymi programami komputerowymi” w zakresie uszczegółowionym w przepisie).





Wybrane
oferty polskich przedsiębiorstw

Pozycjonowanie

Pozycjonowanie stron internetowych – czynności on site i off site Pozycjonowanie witryn ...
Polska - Toruń 2021-10-14 Dodał: Jolanta Borkowska Zdrowie i medycyna, Doradztwo/consulting/edukacja, Handel, IT/ICT, Usługi finansowe Zobacz ofertę

Księgowość online

Księgowość dla przedsiębiorców Prowadzenie firmy wiąże się wprost z koniecznością prowa...
Polska - Toruń 2021-10-14 Dodał: Jolanta Borkowska Zdrowie i medycyna, Doradztwo/consulting/edukacja, Handel, IT/ICT, Usługi finansowe Zobacz ofertę

Gabinet kosmetyczny

Gabinet kosmetyczny – zabiegi kosmetologii medycznej Elight Kosmetologia medyczna Powstań...
Polska - Toruń 2021-10-14 Dodał: Jolanta Borkowska Zdrowie i medycyna, Doradztwo/consulting/edukacja, Handel, IT/ICT, Usługi finansowe Zobacz ofertę

Zobacz więcej ofert